Zapobieganie odleżynom

Profilaktyka czyli zapobieganie odleżynom

Najskuteczniejszą metodą walki z odleżynami jest ich prewencja. Dzięki znajomości czynników ryzyka i mechanizmów powstawania odleżyn opracowano zasady zapobiegania odleżynom.  Pierwszym etapem jest ocena ryzyka powstawania odleżyny, ma to też istotne znaczenie u pacjenta już mającego odleżynę.

Profilaktyka odleyn - materac przeciwodleżynowy zmiennociśnieniowy

Materac przeciwodleżynowy zmiennociśnieniowy

Ocena ryzyka powstania odleżyny – oceniana powinna być na początku leczenia lub w momencie pogorszenia się stanu pacjenta. Przykładem takiej skali jest skala Norton:

Czynniki ryzyka4321
Stan fizykalnydobrydość dobryśrednibardzo ciężki
Stan świadomościpełna przytomność i świadomośćapatiazaburzenia świadomościstupor lub śpiączka
Aktywność, zdolność przemieszczania sięchodzi samodzielniechodzi z asystąporusza się tylko na wózku inwalidzkimstale pozostaje w łóżku
Stopień samodzielności przy zmianie pozycjipełnaograniczonabardzo ograniczonacałkowita niesprawność
Czynności zwieraczy odbytu i cewki moczowejpełna sprawność zwieraczysporadyczne moczenie sięzazwyczaj nietrzymanie moczucałkowite nietrzymanie moczu i stolca

Lub skala Douglas:


Czynniki ryzyka
43210
Stan odżywienia (Hb)
dieta pełnowartościowa

dieta niewłaściwa

tylko płyny

żywienie pozajelitowe lub Hb poniżej 10 g%
Aktywność
chodzi samodzielnie

chodzi z trudnością

porusza się tylko na wózku inwalidzkim

stale pozostaje w łóżku
Czynność zwieraczy odbytu i cewki moczowej
pełna czynność zwieraczy

sporadyczne moczenie się

nietrzymanie moczu

całkowite nietrzyma-nie moczu i stolca
Ból
bez bólu

ślad bólu

okresowo

związane z ruchem

stały ból lub dyskomfort
Stan skóry
bez zmian

skóra sucha, cienka, zaczerwieniona

uszkodzenia powierzchniowe

uszkodzenia tkanek głębokich lub jamy
Stan świadomości
pełna przytomność i świadomość

pełna przytomność i świadomość

stupor

brak współpracy

śpiączka

Osoby zajmujące się pacjentem zagrożonym odleżynami powinny być zaopatrzone w środki pielęgnacyjne dla skóry, materace przeciwodleżynowe zmiennociśnieniowe, pokrowce na materace, specjalistyczne podkłady, podpórki pod piety, poduszki przeciwodleżynowe.. W warunkach szpitalnych prowadzona jest odpowiednia dokumentacja zgodna z zaleceniami Konsultanta Krajowego w dziedzinie pielęgniarstwa w sprawie prowadzenia profilaktyki odleżyn u pacjentów hospitalizowanych.

Pielęgnacja skóry polega na dbałości o czystość, częstość mycia skóry uzależniamy od potliwości pacjenta i zanieczyszczania się. Skórę po umyciu delikatnie osuszamy, oklepujemy dłonią ułożoną w łódeczkę, natłuszczamy preparatami zachowującymi zasadowe PH i delikatnie masujemy. Dbamy o to aby pacjent leżał na gładkiej powierzchni, wszelkie fałdy prześcieradła czy podkładu, okruchy i twarde przedmioty mogą spowodować nowe odleżyny. Pacjent z grupy ryzyka odleżyn powinien leżeć na materacu przeciwodleżynowym. Przekładanie czyli zmiana pozycji pacjenta jest planowana w zależności od stanu i punktacji ww. skalach lub skali Waterlow.

Skala Waterflow:

Budowa ciała ruchowa:

Średnia0
Powyżej średniej1
Otyłość2
Wychudzenie3

Stan skóry: 

Zdrowa0
Bibułkowata1
Sucha1
Obrzęknięta1
Wilgotna1
Przebarwiona2
Pęknięta/plamista3

Choroby neurologiczne: :

Cukrzyca, SM, uszkodzenie
mózgowo-naczyniowe,
paraplegia
4-6

Płeć/ wiek:

Mężczyzna1
Kobieta2
14-491
50-642
65-743
75-804
81 i powyżej5

Operacje:

Ortopedyczne,
poniżej pasa
Kręgosłupowe5
Trwające > 2 godz.5

Wypróżnianie:

Pełne/cewnik0
Okresowe nietrzymanie moczu1
Cewnikowanie/nietrzymanie kału2
Nietrzymanie kału i moczu3

Apetyt :

Przeciętny0
Słaby1
Karmienie przez sondę2
Tylko płyny2

Zdolność :

Pełna0
Niepokój1
Apatia2
Ograniczona3
Wyciąg4
Wózek5

Niedożywienie tkanki:

Krańcowe wyniszczenie8
Zawał serca5
Schorzenia naczyń5
Anemia2
Palenie tytoniu